A-Z Begrippenlijst

Om de informatie die wij je verschaffen op de site zo duidelijk mogelijk voor je te maken, hebben we hieronder een lijst samengesteld met begrippen waarbij een definitie en/of extra informatie wordt gegeven. Klik op één van de letters in het alfabet on alle begrippen met die letter te selecteren.

Aambeien
Aambeien zijn spataderen bij de anus, soms van binnen, meestal aan de buitenkant. Je kunt kleine of grote uitstulpingen voelen, jeuk en pijn. Er kan tijdens de ontlasting wat bloed meekomen. Aambeien worden veroorzaakt doordat de bloedvatwanden verslappen onder invloed van het hormoon progesteron en door te hard persen op de ontlasting wanneer je last hebt van verstopping. Probeer te zorgen voor soepele ontlasting (zie obstipatie) en pers niet te hard mee. Er zijn verschillende aambeienzalven verkrijgbaar bij drogist en apotheek. Uit ervaring blijkt Curanol zalf icm de curanol tabletten goed te werken voor veel zwangeren. De producten zijn te verkrijgen bij de apotheken, zonder recept en zijn geheel veilig in de zwangerschap. Ook verkrijgbaar op www.curanol.nl
Aangifte
De baby moet zo snel mogelijk na de geboorte, maar uiterlijk binnen drie dagen aangegeven worden bij de gemeente waar hij of zij is geboren. Voor deze aangifte kun je online een afspraak maken. Aangifte wordt meestal door de partner gedaan, maar mag ook gebeuren door iemand anders, als die persoon maar bij de geboorte aanwezig was. Als je aangifte gaat doen moet je het volgende gegevens bij je hebben:
  • Een legitimatiebewijs van de moeder en degene die aangifte doet;
  • Het trouwboekje of de papieren van de erkenning;
  • Naam en geslacht van het kindje;
  • Tijdstip en plaats van de geboorte;
  • Adres waar het kindje gaat wonen, adres van de moeder en adres van degene die aangifte gaan doen.
Van de geboorte van jullie kindje wordt automatisch bericht gestuurd naar:
  • de gemeente waar jullie wonen;
  • de provinciale entadministratie;
  • de sociale verzekeringsbank (kinderbijslag);
  • de belastingdienst.
Baarkruk
Een baarkruk is een hulpmiddel voor bij de bevalling, met name tijdens de uitdrijvingsfase. Tijdens het persen kan je als barende op de baarkruk gaan zitten om in een verticale positie je baby ter wereld te brengen. Voordeel hierbij is dat de zwaartekracht een beetje “meehelpt”. Veel vrouwen ervaren de baarkruk als prettig. Rechtop persen voelt natuurlijker aan dan liggend op je rug in bed. Vaak voel je ook betere persdrang, omdat het babyhoofdje van binnenuit meer druk uitoefent op je anus.     Je partner kan op een stoel achter de baarkruk plaatsnemen, zodat je tussen de weeën door even achterover kunt leunen om weer op krachten te komen voor de volgende perswee. De verloskundige zit veelal op grond voor de baarkruk om zo het geboorteproces goed in de gaten te houden. De verloskundige heeft altijd de baarkruk mee.
Carpaal tunnel syndroom
Het carpale tunnel syndroom ontstaat door een beknelde zenuw ter plaatse van de pols. Deze zenuw loopt van de onderarm naar de handpalm via een soort tunneltje. De beknelling van de zenuw ontstaat door een zwelling van bindweefsel of vocht vasthouden in de handen. Hierdoor neemt de druk in de tunnel toe en veroorzaakt dit klachten als bijvoorbeeld:
  • Tintelingen en/of pijn in de hand;
  • Een verminderd gevoel in vingers;
  • Krachtverlies in de hand;
  • Onhandigheid met de pijnlijke hand/arm;
  • Soms is er sprake van pijn in de gehele arm.
De klachten verdwijnen weer na de zwangerschap. Soms kan een spalk (voor ’s nachts) helpen om je handen in een positie te houden waardoor de zenuw meer ruimte krijgt en de klachten kunnen weg trekken. Deze spalken zijn te krijgen bij de apotheek. Je kan ook eerst proberen of polsbeschermers, die je gebruikt bij rolschaatsen, iets verlichting geven.
Diarree
De reden dat je tijdens de zwangerschap last kunt krijgen van diarree, is omdat de darmen onder druk komen te staan. De baarmoeder groeit en de darmen worden naar de zij- en bovenkant gedrukt. Soms kan het zo zijn dat je diarree krijgt nadat je iets gegeten hebt wat niet goed valt. Je darmen zijn gevoeliger en je weerstand is verlaagt door de zwangerschap. Als je hier last van hebt, heb je geen sterke medicijnen of iets dergelijks nodig. Het is alleen belangrijk dat je ervoor zorgt dat je niet teveel vocht verliest. En dat kun je het beste doen door natuurlijk veel te drinken, maar ook door te eten. Een aantal tips zijn:
  • Probeer zo’n twee tot drie liter vocht (liefst water) per dag te drinken en verdeel het goed over de dag;
  • Vezelrijk voedsel zoals groente, fruit en volkoren producten. In tegenstelling tot de adviezen van vroeger, zoals wit brood. Extra vezels nemen juist meer vocht op en dikken de ontlasting dus juist in;
  • Gebruik geen diarree remmers, deze mogen niet gebruikt worden inde zwangerschap.
Diarree en buikklachten kunnen vaker voorkomen in de zwangerschap. Wanneer het echter langer aanhoudt dan 4 dagen of je ook last van andere klachten krijgt, neem dan contact met ons op. Doe dit ook wanneer de diarree gepaard gaat met koorts (39°C) of wanneer je bloed verliest bij de diarree.  
Emoties
Naast dat je tijdens jouw zwangerschap lichamelijk verandert, zal ook jouw geestelijke gesteldheid veranderen. De gedachte dat je zwanger bent, laat je zeker in het begin niet los. Het is normaal dat je er vaak mee bezig bent. Je kan gevoeliger en prikkelbaarder zijn dan je van jezelf gewend bent. Jouw emoties kunnen door invloed van de hormonen sterk veranderen. Zwangerschapshormonen kunnen je labiel maken. Je kan op bepaalde situaties of gebeurtenissen anders reageren dan men van je gewend zou zijn. Vooral in de eerste paar maanden van de zwangerschap, wanneer jouw buik nog niet echt een ronding vertoont, kun je soms erg onzeker zijn. Je ziet niets en wanneer je ook helemaal niets voelt: je bent niet moe, ziek, zwak of misselijk, kan je je afvragen ‘Is dit nou zwanger zijn en gaat het wel goed?’ Je kan ook heftiger op situaties reageren, omdat je je door de zwangerschap je lichamelijk niet op en top voelt. Lichamelijke ongemakken kunnen je extra prikkelbaar maken. Wanneer je het gevoel hebt dat de je je emoties niet de baas kunt en er hinder van ondervindt, bespreek dit dan met je partner, familie of vriendin. Mocht je dit liever niet doen, dan mag je het ook altijd met ons bespreken. Wij kunnen je helpen om je ongerustheid, angst, vragen en onzekerheden een plekje te geven, door ze te bespreken met je en antwoorden geven op alles wat jou bezig houdt.
Gehoortest
Bij de gehoortest wordt een dopje in het oor van je baby gedaan; een metertje meet dan het terugkaatsen van het geluidje door de gehoorbotjes. De uitslag hoor je meteen. Dit wordt in de kraamweek gedaan. Zie kraamtijd op onze website.
Haargroei
Door je zwangerschap en de hierbij komende hormonen is je huid veel beter doorbloed. Iedere vrouw heeft haargroei over het gehele lichaam, alleen is dit normaal heel weinig of licht van kleur. Door de goede doorbloeding worden de haarzakjes extra gestimuleerd en kan het haar beter en meer gaan groeien. Vooral op je buik, benen, armen en op je borsten. Dit is geheel onschuldig en gaat na de bevalling gewoon weer weg. Wanneer je het weg gaat scheren, kan het zijn dat de haren dikker en donkerder terug komen en dat je er langer last van hebt na de zwangerschap. Vrouwen met donker haar of een getinte huidskleur kunnen meer last hebben van haargroei, doordat zij meer pigment hebben. Je hoofdhaar kan ook voller en dikker worden, veel zwangeren hebben vaak een prachtige haardos, helaas valt dit na de bevalling vaak versneld weer uit.
Incontinentie
Er zijn verschillende vormen van incontinentie. Stressincontinentie is het verlies van urine tijdens hoesten, niezen, lachen of tillen. Deze vorm van incontinentie komt het vaakst voor in de zwangerschap of na de bevalling.   Ook kan er sprake zijn van een overactieve blaas als je de plas niet kunt ophouden als je voelt dat je moet. Er is dus geen sprake van een verhoogde druk door hoesten of lachen. Je kunt het niet ophouden. Het wordt veroorzaakt door een overprikkelde blaaswand. Bij de minste of geringste vulling van de blaas treedt er een plasreflex op. Een overactieve blaas kan worden veroorzaakt door een te gespannen bekkenbodem en door veelvuldig persen tijdens het plassen.   Incontinentie is een kwaal die regelmatig voorkomt tijdens de zwangerschap en/of na de bevalling. Gelukkig kan er veel aan gedaan worden. Incontinentie is vaak te verhelpen door bekkenbodem therapie. De bekkenbodemtherapeut is in deze gevallen van incontinentie ook de eerst aangewezen specialist om te bezoeken. Een verwijzing naar een bekkentherapeut is niet nodig. Je kan contact opnemen met ons voor een bekkentherapeut bij jou in de buurt.
Jeuk
Tijdens de zwangerschap kunnen verschillende soorten jeuk ontstaan. Vaak is er alleen jeuk op de buik, soms is de jeuk op het hele lichaam aanwezig. Deze jeuk kan worden veroorzaakt door een lichte stuwing van de lever onder invloed van de zwangerschapshormonen. Hierdoor komen bepaalde galstoffen in het bloed terecht, waardoor de jeuk veroorzaakt wordt. Het gebruik van mentholpoeder of zalf kan de jeuk verzachten. Wanneer de jeuk onhoudbaar is of in erge maten aanwezig is op je handpalmen en voetzolen, neem dan contact met ons op. Een andere vorm van jeuk wordt veroorzaakt door talgrijke pukkeltjes. Deze vorm van uitslag komt meestal in de laatste maanden voor. Probeer de huid niet te vet te maken door crèmes of olies. Nog een andere vorm van jeuk kan ontstaan door de rek op de huid door de groei van je lichaam. Zie ook zwangerschapsstriemen.
Kinderziekten
Er is een aantal kinderziektes dat een gevaar vormt voor het ongeboren kind, waaronder Cytomegalie virus, rodehond, mazelen, waterpokken en de vijfde ziekte (vlekjesziekte/ parvo B19). Rode hond en mazelen zijn twee ziektes waar de meeste kinderen tegen ingeënt zijn, hierdoor ben je beschermd tegen deze ziektes. Wanneer je weet dat je niet ingeënt bent, meld dit dan bij ons. Tijdens het eerste controle gesprek zullen we je vragen of je de waterpokken al gehad hebt, wanneer dit niet zo is dan krijg je extra adviezen van ons. Wanneer je dit gehad hebt, ben je beschermd. Als je als zwangere vrouw veel in contact komt met kinderen tijdens de zwangerschap (bijvoorbeeld vanwege het werk) dan kan je laten testen of je de kinderziektes al hebt doorgemaakt en of je beschermd bent. Wanneer je niet weet of je de vijfde ziekte hebt gehad en je werkt met kinderen, dan is het verstandig om bij een uitbraak van de vijfde ziekte op je werk, hiervan weg te blijven (wanneer je nog voor de 20 weken zwanger bent) en eerst contact op te nemen met ons.
Lactatiekundige
Een lactatiekundige is een expert op het gebied van borstvoeding, met name in bijzondere situaties. Al vóór de bevalling kun je er terecht als je met vragen of onzekerheden zit. Ook na de geboorte van de baby kan een lactatiekundige je begeleiden of adviseren over de borstvoeding. Vraag ons naar een lactatiekundige bij je in de buurt. Sommige zorgverzekeraars vergoeden lactatiekundige consulten.
Maagzuur
Doordat in de zwangerschap de kringspier tussen de slokdarm en de maag verslapt, komt er soms maagzuur in de slokdarm, wat een branderig gevoel kan geven, misselijkheid kan veroorzaken of zelfs pijn kan doen. Met name bij liggen en bukken. Meestal neemt het toe naarmate de zwangerschap vordert, omdat de buik steeds voller wordt en de maag hierdoor steeds meer in de verdrukking komt. Soms nemen de klachten af op het moment dat het kindje ingedaald is. Tips bij maagzuurklachten:
  • Eet 6 kleine maaltijden per dag in plaats van drie grote;
  • Ga niet meteen liggen na het eten;
  • Eet vanillevla of drink een beker melk;
  • Probeer vet of gekruid voedsel te beperken;
  • Drink minder koffie;
  • Eet een pepermuntje of kauwgumpje tegen de smaak;
  • Als je het hoofdeinde van je bed een klein beetje hoger kan zetten of een extra kussen erbij, helpt het misschien tijdens het slapen;
  • Drink geen zure of koolzuurhoudende dranken;
Wanneer deze tips je niet helpen, mag je de volgende medicijnen gebruiken: Rennies, Gaviscon, Regla pH en wanneer deze middelen niet genoeg helpen kun je Antagel gebruiken (alleen bij de apotheek te krijgen, zonder recept). Deze middelen zijn allemaal veilig in de zwangerschap. Meldt het ons als je dit gebruikt.
Naveltje
Na het doorknippen van de navelstreng blijft er een stukje navelstreng achter op het buikje van de baby. De eerste dagen ziet dit een beetje glazig, na twee of drie dagen kleurt het zwart en gaat het indrogen, vervolgens laat het navelstompje ergens in de eerste of tweede week na de geboorte van je kind los en valt eraf. Probeer het naveltje goed schoon en droog te houden. Was het met water en dep het droog met een hydrofiel doek of gaasjes. Soms kan het erg gaan ruiken, dit is niet erg zolang het er maar niet ontstoken/pusserig uitziet. Gebruik geen alcohol dit kan erg bijten. Mocht je erover twijfelen laat het dan zien aan de kraamverzorgster of neem contact met ons op.
Obstipatie
Harde en moeilijke ontlasting kan het resultaat zijn van de grote hoeveelheid zwangerschapshormoon progesteron, waardoor de darmen minder snel werken en afvalstoffen langzamer door je lichaam verwerkt worden. Kortom de spijsvertering is vertraagd. Daarbij komt dat je darmen een beetje in de verdrukking komen door de groei van je baarmoeder. Het gebruik van ijzermedicatie kan verstopping verergeren. Doordat de ontlasting moeilijk gaat, kun je aambeien krijgen of kunnen ze verergeren. Tips bij verstopping:
  • Eet vezelrijke voeding; zoals fruit, groente en ontbijtgranen;
  • Drink veel, vruchtensap, melk en water zijn geschikt;
  • Eet pruimen, dadels, vijgen of kiwi’s;
  • Regelmatige lichaamsbeweging stimuleert de darmwerking en dit draagt bij aan een makkelijkere stoelgang;
  • Roosvicee laxo is een middel wat bij verstopping kan worden gebruikt. In dit vruchtensap zitten vooral pruimen verwerkt;
Wanneer bovenstaande tips niet helpen, bespreek dit dan met ons. We kunnen dan een drankje adviseren ter bevordering van je stoelgang.
Perineum
Het perineum is het stukje huid tussen de ingang van de vagina en de anus en bestaat uit spieren en huid. Dit is het gedeelte waar tijdens de bevalling de meeste rek op komt en schade kan ontstaan. Er bestaan een aantal perineum massageolies, waarbij je aan het eind van de zwangerschap het perineum mee kan in masseren als voorbereiding op de bevalling.
Reizen
Reizen tijdens je zwangerschap kan geen kwaad, als je maar goed naar je lichaam luistert. Wanneer je reist per auto is het belangrijk om regelmatig te stoppen en een stukje te lopen. Neem als je op reis gaat altijd je zwangerschapskaart mee, ook bij een weekendje weg. Zie ook Vliegen en Autogordel.
Sauna
Verhoging van je lichaamstemperatuur kan gevaarlijk zijn in het begin van de zwangerschap. De exacte schade voor de baby is niet duidelijk, ga daarom in de eerste 14 weken niet naar de sauna. Als je vóór de zwangerschap regelmatig de sauna bezocht, is het geen bezwaar om dit na de 14 weken zwangerschap te doen. Blijf daarbij niet te lang en niet te heet in de sauna zitten. Koorts tijdens de zwangerschap is niet goed, en met de sauna boots je dit na. Ga uit de sauna wanneer je moeite krijgt met ademen of wanneer je erg begint te zweten. Het koude dompelbad is wel af te raden i.v.m. te snelle temperatuurdaling (belasting voor het hart). Een koude douche van onder naar boven is geen probleem.
Tepelkloven
De eerste dagen heeft praktisch iedere moeder wel eens last van gevoelige tepels. Helaas gaat in sommige gevallen de huid van de tepel stuk en ontstaan er tepelkloven. Tepelkloven kunnen diverse oorzaken hebben. Van de kraamverzorgster en van ons krijg je tips om tepelkloven te voorkomen en zo nodig te behandelen. Als je eenmaal tepelkloven hebt kan je gewoon borstvoeding blijven geven. Let goed op de manier van aanleggen en leg de baby op verschillende manieren aan, de kraamverzorgster kan je hier mee helpen. Soms is het handig om voor je gaat voeden een warme doek of kruik tegen je borst te leggen, de melk schiet dan makkelijker toe. Er zijn van verschillende merken zalfjes te krijgen voor het bevorderen van de genezing van kloven, overleg wel even met ons of de kraamverzorgster.
Vaccinaties
Mocht je tijdens de zwangerschap gevaccineerd moeten worden, vertel dan altijd dat je zwanger bent en vraag na wat voor vaccinatie het precies is. De meeste vaccinaties kunnen veilig worden gegeven tijdens de zwangerschap. Je moet jezelf afvragen wat erger is: de vaccinatie tijdens de zwangerschap krijgen of een ernstige ziekte doorstaan. Maar vraag je wel af hoe groot de kans is om de ziekte daadwerkelijk te krijgen. Misschien kun je het al voorkomen door bepaalde aanpassingen te doen zoals letten op de hygiëne. Toedienen van ‘levende vaccins’ wordt afgeraden tijdens de zwangerschap. Dit zijn bijvoorbeeld gele koorts, bof, mazelen en rodehond vaccinatie. Na één van deze vaccinaties is het advies drie maanden te wachten met zwanger worden. Het is het advies van de overheid om kinderen te laten vaccineren volgens het rijksvaccinatieprogramma. www.rivm.nl/vaccinatie. Vaccineren van de baby gebeurt op het consultatiebureau. Je kindje krijgt vaak al de eerste vaccinaties rond de leeftijd van 8 weken. Er zijn ook ouders die er bewust voor kiezen om de vaccinaties op een wat oudere leeftijd te starten, maar een deel van de vaccinaties te geven of om niet te vaccineren. Denk hier van te voren over na. Meer informatie over vaccinaties is te vinden op http://nvkp.nl.
Werk
In het begin van de zwangerschap is het belangrijk dat je nagaat of je zwangerschap gevaar loopt door het werk wat je doet. Denk aan chemische stoffen, zware lichamelijk arbeid enz. Als je zwanger bent is je werkgever verplicht het werk zo aan te passen, dat het geen extra risico met zich meebrengt voor jou en je ongeboren kind. Je werkgever is ook verplicht om je, in geval dat nodig is, vervangend werk aan te bieden. Aan het einde van je zwangerschap ga je met verlof. Het zwangerschaps- en bevallingsverlof bestaat in totaal uit 16 weken. 4 tot 6 weken voor de uitgerekende datum tot minimaal 10 weken na de bevalling. Je werkgever heeft een zwangerschapsverklaring nodig voor het aanvragen van dit verlof, deze verklaring kan je aan ons vragen na de termijnecho. De zwangerschapscontroles plan je meestal in je vrije tijd, maar als het niet anders kan, hoort je werkgever je de mogelijkheid te geven om de controle onder werktijd te plannen. Na het zwangerschapverlof heb je recht om onder werktijd te kolven of je kindje te voeden. Je werkgever dient een hiervoor geschikte ruimte beschikbaar te stellen. Via de websites www.fnvbondgenoten.nl en www.postbus51.nl is informatie te vinden over zwanger en werk en borstvoeding en werk.
Zonnebank
Tijdens de zwangerschap is de hormoonhuishouding sterk veranderd. Hierdoor kan er tijdens het zonnen en gebruik van zonnebank onregelmatige verkleuringen in het gezicht ontstaan, wat we ook wel een zwangerschapsmasker noemen. Deze verkleuringen en vlekken gaan vaak niet meer weg. Zie voor verdere uitleg bij zwangerschapsmasker. Mocht je wel onder de zonnebank gaan is het van groot belang je goed in te smeren. Daarnaast loopt je lichaamstemperatuur op, wanneer je lange tijd in de zon of onder de zonnebank ligt. Een verhoogde temperatuur kan in het eerste trimester van de zwangerschap risico’s met zich meebrengen, de exacte risico’s zijn nog niet geheel duidelijk. Wij adviseren daarom, net zoals bij gebruik van de sauna, dit de eerste 14 weken te vermijden. Wanneer je een tijdje op je rug hebt gelegen kun je duizelig worden en door de warmte kun je last krijgen van hartkloppingen. Dit zijn onschuldige klachten, maar staak wel je zonnebank bezoek wanneer je hier last van krijgt.